VPN nedir: sanal bağdaştırıcı, tünel ve sunucu
VPN, normal internet bağlantınız üzerinden çalışan özel bir ağdır. Cihazınızda VPN uygulaması sanal bir ağ bağdaştırıcısı oluşturur. Bu bağdaştırıcıya giren her şey şifrelenir ve seçtiğiniz ülkedeki bir sunucuya gönderilir. Ardından sunucu, trafiği sitelere iletir. Aşağıdaki bölümler uygulamayı, sunucuyu, VPN bağlantısının neyi gizlediğini ve neyi değiştirmediğini anlatır.
Uygulama sanal bir bağdaştırıcı ekler
Telefon veya dizüstü bilgisayar, trafiği genellikle Wi-Fi ya da mobil veri için kullanılan tek bir ağ bağdaştırıcısı üzerinden gönderir. VPN uygulaması, yalnızca yazılımda var olan ikinci bir bağdaştırıcı ekler. Sonra uygulama, sistemden trafiği bu sanal bağdaştırıcıya göndermesini ister. Örneğin Android’de bu bağdaştırıcıyı uygulamanın kendisi oluşturur. Sistem, paketleri uygulamanın belirlediği kurallara göre bu bağdaştırıcıya gönderir.
Cihazdaki tüm programlar bu bağdaştırıcıyı paylaşır. Tarayıcının, mesajlaşma uygulamalarının ve arka plan güncellemelerinin trafiği bu bağdaştırıcıya girer. Uygulama her paketi bağdaştırıcıdan okur ve şifreler. Ardından paketi gerçek Wi-Fi ya da mobil veri bağlantınız üzerinden sunucuya gönderir. Uygulama ile sunucu arasındaki bu şifreli bağlantıya tünel denir.
İlk bağlandığınızda sistem izninizi ister. Bilgisayarda Ben's VPN uygulaması, sanal bağdaştırıcıyı kurmak için yönetici hakları da isteyebilir. Bu istekler yalnızca ilk bağlantıda görünür. Sonrasında VPN tek düğmeyle açılır.
Sunucu istekleri kendi IP adresinden gönderir
Sunucu her paketin şifresini çözer ve isteği kendi IP adresinden iletir. Sitelerden gelen yanıtları şifreler ve tünel üzerinden geri gönderir. Cihazınızdaki uygulama her yanıtın şifresini çözer ve yanıtı isteği yapan programa iletir.
Siteler nerede olduğunuzu IP adresinizden tahmin eder. Coğrafi konum veritabanları, IP adresi aralıklarını ülkeler ve şehirlerle eşleştirir. VPN açıkken siteler sizin IP adresinizi değil, sunucunun IP adresini görür. Chicago’dayken Hollanda’da bir konum seçerseniz arama motorları Felemenkçeye geçebilir. Reklamlar da Amsterdam’daki işletmeleri göstermeye başlayabilir.
Bir hizmetin gerçek ülkenizi bilmesi gerekebilir. Böyle bir hizmeti tünelden nasıl hariç tutacağınızı aşağıdaki Ben's VPN bölümü anlatır.
İçeriği HTTPS şifreler, site adlarını VPN gizler
Tarayıcıdaki sayfaların çoğu artık HTTPS üzerinden açılır. HTTPS, VPN olsun ya da olmasın, tarayıcı ile site arasındaki bağlantıyı şifreler. Wi-Fi ağının sahibi de internet sağlayıcınız da sayfa metnini, şifreleri veya mesajları okuyamaz.
Ancak site adları ikisine de görünür kalır. Cihazınız, bir sitenin IP adresini bulmak için DNS sunucusuna sorgu gönderir. Bu sorgu çoğu durumda hiç şifrelenmeden gider. Tarayıcılarda ve işletim sistemlerinde şifreli DNS desteği var, ancak bu özellik çoğu zaman açık değil. Tarayıcı ayrıca her HTTPS bağlantısının başında genellikle sitenin adını bildirir. Bu ad, şifreleme başlamadan önce SNI adlı bir alana yazılır. Bu yüzden Wi-Fi ağının sahibi ve sağlayıcınız hangi siteleri ne zaman ziyaret ettiğinizi görebilir. Bu sitelerde ne yaptığınızı ise göremezler.
VPN açıkken DNS sorguları ve site adları tünelin içinden gider. Kendi şifrelemesi olmayan programların trafiği de tünele girer. Ağınız bunların hepsini bir sunucuya giden tek bir şifreli bağlantı olarak görür.
| Veri | Yalnızca HTTPS | HTTPS ve VPN |
|---|---|---|
| Sayfa metni, şifreler, mesajlar | Şifreli | Şifreli, VPN sunucusuna kadar ikinci bir katmanla |
| Site adı | Ağınız görür | Ağınızdan gizli, VPN sunucusu görür |
| IP adresiniz | Site sizin adresinizi görür | Site sunucunun adresini görür |
| Şifrelemesi olmayan programların trafiği | Yolda okunabilir | Ağınızdan gizli, VPN sunucusundan sonra okunabilir |
HTTPS ve VPN farklı verileri korur ve birlikte çalışır. HTTPS, içeriği VPN sunucusu dahil sizinle site arasındaki herkesten gizler. VPN ise bu sitelerin adlarını ağınızdan gizler.
Kurumsal VPN ofise, kişisel VPN internete bağlar
VPN ilk olarak 1990’larda şirketlerde kullanıldı. IPsec ve PPTP protokolleri de o yıllarda tanımlandı. Bu protokollerle uzaktan çalışanlar ve şubeler ofis ağına internet üzerinden bağlandı. “Sanal özel ağ” adı bu kullanımdan gelir. Bu ad, herkese açık internet üzerine kurulan özel bir ofis ağını anlatır. Tünel, ofis ağının içinde biter. Orada iş e-postası, paylaşılan klasörler ve şirket içi siteler bulunur. Bu ağa kimin bağlanabileceğine şirket karar verir.
Kişisel VPN de aynı şekilde çalışır, ancak sunucusunun arkasında özel bir ağ yok. Sunucu, trafiğinizi yalnızca seçtiğiniz ülkeden internete iletir.
Üçüncü seçenekte VPN router’ınızda çalışır. Bu durumda uygulamayı çalıştıramayanlar dahil ev ağınızdaki her cihaz tüneli kullanır. Router için VPN sayfası, router’ınızı Ben's VPN hizmetine nasıl bağlayacağınızı anlatır.
VPN 4 durumda işe yarar
- Kontrolünüzde olmayan Wi-Fi ağları. Otelde, trende veya ortak çalışma alanında Wi-Fi ağının sahibini tanımazsınız. Ağın neleri kaydettiğini de bilmezsiniz. VPN açıkken ağ yalnızca okuyamadığı şifreli bir bağlantı görür.
- Engellenen siteler ve uygulamalar. Havalimanı Wi-Fi ağı gibi tek bir ağ, bir siteyi veya uygulamayı engelleyebilir. Bir ülkedeki tüm internet sağlayıcıları da onu engelleyebilir. VPN ile isteğiniz internete başka bir ülkeden çıkar. Yerel filtre, isteğin hangi siteye gittiğini görmez. Telegram bağlanmıyorsa Telegram için VPN sayfasına bakın.
- Yurt dışı seyahatleri. Bazı hizmetler yabancı bir IP adresiyle farklı çalışır veya hiç açılmaz. Kendi ülkenizde bir konum seçtiğinizde bu hizmetler yerel bir adres görür.
- Başka bir ülkeden kontrol. Başka bir ülkede konum seçtiğinizde sitenizi veya reklamlarınızı yerel ziyaretçilerin gördüğü gibi görürsünüz.
VPN ile değişmeyen 4 şey
- Hesaplarınız. E-posta veya sosyal medya hesabınıza giriş yaptığınızda hizmet kim olduğunuzu bilir. Başka bir ülkede konum seçmek bunu değiştirmez.
- Çerezler ve parmak izleri. VPN, çerezlerin tarayıcınızda sakladığı tanımlayıcıları silmez. Tarayıcının ayrıca dilinden, ekran boyutundan ve kurulu yazı tiplerinden oluşan bir “parmak izi” var. 2010’da yapılan bir çalışmada test edilen tarayıcıların çoğunun parmak izi kendine özgüydü. Yeni bir IP adresi bunu değiştirmez.
- Kimlik avı ve kötü amaçlı yazılımlar. VPN, “küçük bir kargo ücreti ödeyin” bağlantısının sahte bir sayfa açmasını engellemez. Virüslü bir dosya da VPN olsun ya da olmasın virüslü kalır.
- Güven. Önceden sağlayıcınızın gördüğü site adları artık VPN sunucusundan geçer. Bu verileri emanet edebileceğiniz bir VPN hizmeti seçin.
Protokolü Ben's VPN seçer, 3 ayarı siz belirlersiniz
Protokol, trafiğinizin sunucuya giderken nasıl göründüğünü belirler. Ben's VPN uygulamasının 4 protokolü VLESS + REALITY, XHTTP, Hysteria2 ve Shadowsocks. Uygulama, ağınızda çalışan protokolü ve rotayı kendisi seçer. Ayarlarda protokol değiştirme seçeneği yok. Kararlı bir bağlantı için gerektiğinde uygulama multihop’u açar. Multihop açıkken trafiğiniz önce üçüncü bir ülkedeki sunucudan geçer. Uygulama, Jigsaw ekibinin geliştirdiği Outline’a dayanır.
Uygulamada 3 ayarı kendiniz belirlersiniz.
- Konum. “Konum” düğmesine dokunun. Aranabilir bir konum listesi olan “Ülke değiştir” penceresi açılır. Ülke önemli değilse “En hızlı” düğmesine dokunun. Bu durumda uygulama size yakın bir konum seçer.
- Tünel dışındaki trafik. “Tünel” düğmesine dokunun. “Bölünmüş tünelleme” ayarları açılır. “Manuel” modunda internete doğrudan gidecek IP adreslerini, alt ağları ve alan adlarını listeye yazarsınız. Android sürümünde ayrıca “VPN'i atlayan uygulamalar” listesi var.
- Multihop modu. Bu ayar uygulamada “Hesap” → “Ayarlar” → “Multihop” bölümünde. Bu ayarı “Otomatik” modunda bırakmanızı öneririz.
4 adımda ilk bağlantı
Uygulamayı kurun: Ben's VPN
Uygulama telefonlarda, tabletlerde, bilgisayarlarda ve TV’lerde çalışır. Her cihaza uygun sürüm tüm cihazlar için Ben's VPN uygulamaları sayfasında.
Uygulamayı açın
Telefonda, tablette veya bilgisayarda ilk açılışta giriş ekranı çıkmaz. Uygulama ilk kurulumunu yapar ve bu cihaza bağlı bir misafir hesabı oluşturur.
“Bağlan” düğmesiyle VPN bağlantısını açın
Abonelik yoksa düğme “Ben's VPN satın al” penceresini açar. Bu pencerede bir plan seçin ve ödeme yapın. Aboneliğiniz varsa pencerenin üstündeki “Hesaba giriş yap” düğmesine dokunun.
Bir konum seçin
Belirli bir ülke için “Konum” düğmesine dokunun ve ülkeyi listede bulun. Size yakın herhangi bir konum uygunsa “En hızlı” düğmesine dokunun. “Konum değiştirirken otomatik bağlan” kutucuğu varsayılan olarak işaretli. Bu yüzden VPN seçilen konuma hemen bağlanır.
Sorular ve yanıtlar
İnternet sağlayıcım VPN kullandığımı anlayabilir mi?
Sağlayıcınız, cihazınızın tek bir adrese uzun süreli bağlantılar kurduğunu görür. Ziyaret ettiğiniz sitelerin listesi ise artık sağlayıcıya ulaşmaz. Eski protokoller, paketlerinin özelliklerinden tanınabilir. Araştırmacılar bunu 2022’de OpenVPN trafiği için gösterdi. Ben's VPN uygulamasında VLESS + REALITY, bağlantıyı gerçek bir siteye giden HTTPS bağlantısı gibi gösterir.
Wi-Fi şifresi beni VPN gibi korur mu?
Wi-Fi şifresi, komşularınızın ağa bağlanmasını engeller. Şifre, internet sağlayıcınızdan hiçbir şey gizlemez. DNS sorguları ve site adları yine sağlayıcının ekipmanından geçer. Bu sizin için sorun değilse evde VPN daha çok açılmayan hizmetler için gerekir.
VPN açık ama sayfalar açılmıyorsa ne yapmalıyım?
Sunucu üzerinden kurulan bağlantı kötüyse uygulama “Kötü bağlantı” uyarısını gösterir. Uyarıdaki “Sorunu çöz” düğmesine dokunduğunuzda uygulama konumu değiştirmeyi önerir. Uygulama ayrıca çalışan bir sunucuyu en fazla 2 dakika arayabilir. Sorun sürerse “Destek” düğmesine dokunun. 7/24 destek sohbeti açılır.
Tek bir aboneliği telefonumda ve dizüstü bilgisayarımda nasıl kullanırım?
Misafir hesabı yalnızca oluşturulduğu cihazda çalışır. Önce o cihazda “Hesap” → “E-posta bağla” yolunu izleyin. İkinci cihazda “Bağlan” düğmesine dokunun ve satın alma penceresinde “Hesaba giriş yap” seçeneğini seçin. O e-posta adresiyle veya bir kodla giriş yapın. Kodu ilk cihaz “Başka bir cihazda giriş yap” bölümünde gösterir. Kod 8 basamaklı. Süresi 3 dakika sonra dolar. Cihaz sınırı yok. Aynı aboneliği bir tablet ve bir TV de kullanabilir.
Tarayıcımda gizli mod varken neden VPN kullanayım?
Gizli mod, pencereyi kapattığınızda geçmişinizi ve çerezlerinizi siler. Sağlayıcınız site adlarını yine görür, siteler de IP adresinizi görür. VPN, ağ düzeyinde çalışır ve gizli modla çakışmaz.
